İlim
adamlarımız (Allah'ın rahmeti üzerlerine olsun)
derler ki: Ashab-ı Kiram ve tabiinden tefsirin faziletine dair gelen
rivayetlere gelince, bunlardan bir kısmı şöyledir:
Ali b. Ebi Talib (radıyallahü anh), Cabir b. Abdullah'tan sözetti ve onu bilginlikle niteledi. Birisi ona şöyle dedi: Canım sana feda! Sen,
sen olduğun
halde Cabir'in alim olduğunu
mu söylüyorsun?
Hazret-i Ali şöyle dedi: O yüce
Allah'ın:
"Sana
Kur'ân'ı farz kılan Allah,
elbette seni bir dönüş
yerine geri çevirecektir." (el-Kasas, 28/85)
âyetinin tefsirini bilen bir kimse idi.
Mücâhid der ki: Allah'ın en sevdiği kişi indirdiğini
en iyi bilen kişidir.
el-Hasen der ki: Allah'a yemin ederim, Allah indirdiği her bir âyetin ne hakkında
indirilmiş
olduğunu
ve onunla neyi kastettiğinin
bilinmesini ister.
eş-Şa'bî der ki: Mesruk, bir âyetin tefsirini öğrenmek için, Basra'ya kadar
yolculuk yaptı. Ona: Bu âyetin tefsirini bilen kişi Şam'a
gitti denilince, yol hazırlığını
yaptı ve Şam'a
gitmek üzere yola koyuldu ve sonunda o âyetin tefsirini öğrendi.
İkrime de, yüce Allah'ın:
"Kim Allah'a ve
Rasûlüne hicret maksismiyle evinden çıkarsa...." (en-Nisâ,
4/100) âyeti ile ilgili
olarak şunları söylemektedir:
Evinden Allah'a ve
Rasûlüne hicret etmek kasdıyla çıkan bu adamın kim olduğunu öğrenmek için ondört sene araştırıp
durdum ve nihayet kim olduğunu
tesbit ettim.
İbn
AbdilBerr der ki: Bu kişi
Damra b. Hubeyb'dir. Kimliğine dair açıklama ileride gelecektir.
İbn Abbas da der ki: Ben Rasûlullah
(sallallahü aleyhi ve sellem)'a karşı biri birine yardımcı olan iki kadının kim olduğuna dair Ömer'e
soru sormak istediğim
halde iki yıl süre ile sadece onun heybetinden korktuğum için soramadım. Nihayet ona kim
olduklarını sorunca: Bunlar Hafsa ve Âişe'dir demişti.
İyas b.
Muaviye de der ki: Tefsirini bilmeksizin Kur'ân-ı Kerim'i okuyanların misali,
geceleyin hükümdarlarından bir mektup alan ve kandilleri bulunmayan bir takım
kimselere benzer. Bundan dolayı korkuya kapıldıkları halde mektupta ne olduğunu da bilemeden öyle kalırlar. Tefsiri bilenler ise, işte böyle
bir kandil bulup mektupta neler olduğunu
okuyabilen kimseye benzerler.