Kaynak: el-İTKÂN FÎ ULÛMİ’L KUR’ÂN, Celâlüddîn Abdürrahmân b. Muhammed es-Suyûtî, eş-Şâfiî (ö. 911/1505 :

6398 Tâbiun içinde tefsirde en çok bilgi sahibi olan,

Mekke'lilerdir. Bunlar; İbn-i Abbâs'ın talebeleri olan Mücahid, Ata b. Ebî Rabah, İbn-i Abbâs'ın mevlası İkrime, Said b. Cübeyr, Tavus ve diğerleridir.

Kufe'de ise; İbn-i Mesûd'un talebeleridir. Medine'de yetişen tefsir uleması içinde Zeyd b. Eslemi sayabiliriz. Oğlu AbdurRahmân b. Zeyd ile Mâlik b. Enes, tefsiri Zeydden öğrenmişlerdir.

Mücahid, Tâbi'ûn'un ileri gelen müfessirlerindendir. Fadl b. Meymun şöyle der: Mücahid'in şöyle dediğini duydum: Kur’ân'ın tefsirini İbn-i Abbâs'dan otuz kere tekrarladım. Fadl b. Meymun, başka bir rivâyette şöyle dediğini nakleder: İbn-i Abbâs'dan mushafı üç kere okudum. Her defasında âyetler üzerinde ayrı ayrı durup, kimin hakkında ve hangi gaye ile nâzil olduğunu sorardım. Husayf şöyle der. Mücahid, Tâbiun arasında tefsiri en iyi bilendi. Sevri şöyle der: Mücahid'den gelen tefsir, sağlam ve yeterli bir tefsirdir. İbn-i Teymiyye şöyle der: Mücahid'in tefsirdeki bu şöhretinden dolayı Şâfiî, Buhârî ve diğer ulema, Mücahid tefsirine itimad etmişlerdir.

Derim ki: Firyâbî, Mücahid'den çokça rivâyette bulunurken, İbn-i Abbâs veya diğer Sahâbe'den pek az nakilde bulunmuştur.

Said b. Cübeyr, tâbiun müfessirlerinin ileri gelenlerindendir. Süfyanu's-Sevri şöyle der:

Tefsiri şu dört müfessirden alınız. Bunlar; Said b. Cübeyr, Mücahid, İkrime ve Dahhak'dır.

6405 Katade şöyle der: Tâbi'ûn'dan tefsiri en iyi bilenler şu dört kişidir:

Menâsiki hac'da Ata b. Ebî Rabah,

Tefsirde Said b. Cübeyr,

Siyerde İkrime,

Helal ve haramı bilmede Hasanu'l-Basri.

İbn-i Abbâs'ın mevlası İkrime, tâbi'ûn'un ileri gelen müfessirlerindendir. Şa'bi şöyle der: Kur’ân'ı, İkrime'den başka iyi bilenler kalmadı. Simak b. Harb, İkrime'nin şöyle dediğini nakleder: Kur’ân'ın tamamını tefsir ettim. Hocam İbn-i Abbâs ayaklarımı iple bağlar, bana Kur’ân ve Sünneti böyle öğretirdi, der.

İbn-i Ebî Hâtim, Simak tarikıyle İkrime'nin şöyle dediğini rivâyet eder: Kur’ân'dan size söylediğim her şeyi, İbn-i Abbâs'dan öğrendim.

Tâbi'ûn'dan ayrıca: Hasanı Basri, Ata b. Ebî Rabah, Ata b. Ebî Seleme el-Horasani, Muhammed b. Ka'bi'l-Kurazi, Ebû’l-Âliyye, Dahhak b. Müzahim, Â-tıyye el-Avfi, Katade, Zeyd b. Eslem, Mürretu'l-Hemedani ve Ebû Mâlik bulunmaktadır. Bunlardan sonra da Rabi b. Enes, AbdurRahmân b. Zeyd b. Eslem ve diğerleri gelmektedir. Saydığımız bu zevat, tâbiun müfessirlerinin meşhurlarındandır. Bunlar, tefsire dair rivâyetlerinin çoğunu Sahâbe'den almışlardır.

6408 Tâbi'ûn'dan sonra, Sahâbe ve tâbiun kavillerini içine alan bazı tefsirler telif edilmiştir. Bunlar:

Sufyan b. Uyeyne, Veki b. Cerrah, Şu'be b. Haccac, Ye-zid b. Harun, Abdurrazzak, Adem b. Ebî İlyas, İshak b. Rahaveyh, Ravh b. Uba-de, Abd b. Humeyd, Suneyd, Ebubekr b. Ebî Şeybe gibi müfessirlerdir.

-------------------